Context van de preken

Tauler is een zoon van de veertiende eeuw. Een eeuw waar de ene ramp over de andere tuimelt: aardbevingen en stadsbranden, overstromingen, misoogsten en hongersnoden, een klimaatsverandering, burgeroorlogen, financiële crises, aanhoudende strijd tussen de seculiere en geestelijke machtshebbers. Het houdt maar niet op.

Dan, in 1346, kruipt vanuit de havenstad Genua de pest Europa binnen; minstens een derde van de West-Europese bevolking zal sterven aan de gevolgen van deze ziekte. In de zomermaanden van het jaar 1348 sterven in Straatsburg alleen al 16.000 mensen. De eindtijd lijkt aangebroken.

En het zijn niet alleen de natuurrampen en politieke schermutselingen uit de buitenwereld, ook de niet aflatende interne twisten over de vraag welke weg de orde moet gaan[8], ze zullen het leven van een gevoelige natuur als die van Tauler getekend hebben.

Lees verder


[8] Te denken is o.a. aan de twisten over de financiering van de ordeactiviteiten in het algemeen en die van de individuele broeders in het bijzonder (vita privata), tevens aan de meningsverschillen die handelen over de hoeveelheid inspanning die zich de mannelijke tak van de orde moet getroosten ten behoeve van de cura monialium; maar ook is te denken aan meer ideologische thema’s, zoals de imagoleer van Thomas van Aquino, de intellectleer van Dietrich von Freiberg en de waardering van veroordeelde stellingen van Meester Eckhart. Duidelijk is dat Tauler aan de kant staat van de hervormingsbewegingen in de orde, dat hij de opvattingen van meester Eckhart grotendeels onderschrijft en dat hij sympathie heeft voor de vrouwenbeweging van die tijd.Voor die eerste vrouwelijke emancipatoire golf in Europa, zie: Dinzelbacher, Peter: Mittelalterliche Frauenmystik. Schöningh, Paderborn 1993; voor een uitgebreide geschiedenis van de tegenstrijdige (praktische en ideologische) opvattingen binnen de orde, zie: Ruh, Kurt : Geschichte der abendländischen Mystik Bd. III: Die Mystik des deutschen Predigerordens und ihre Grundlegung durch die Hochscholastik, C. H. Beck, München 1996; voor een informatieve literatuurgeschiedenis van die tijd, en veel meer, zie: Frits van Oostrom: Wereld in woorden, Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1300-1400. Amsterdam 2013.